Mỗi ngày có hàng triệu người ngồi xuống trước một cây piano, nhưng nhạc cụ quen thuộc này mới chỉ khoảng 300 tuổi. Để hiểu vì sao nó thay đổi lịch sử âm nhạc, ta cần nhìn lại những cây đàn phím có trước nó.
Trước piano là gì?
Trước piano, hai nhạc cụ phím phổ biến nhất là đàn harpsichord và clavichord. Harpsichord gảy dây bằng những mấu nhỏ, nên dù bạn nhấn mạnh hay nhẹ thì âm lượng gần như không đổi. Clavichord thì ngược lại: nhạy với lực nhấn, nhưng tiếng quá nhỏ để chơi cho cả một căn phòng nghe.
Cristofori và cây đàn "biết to biết nhỏ"
Khoảng năm 1700, Bartolomeo Cristofori, một nghệ nhân người Ý làm việc cho gia đình Medici ở Florence, chế tạo một cây đàn phím dùng búa nhỏ gõ vào dây. Ông gọi nó là "gravicembalo col piano e forte", nghĩa là đàn phím có thể êm và mạnh. Từ đó mới có cái tên rút gọn "pianoforte", rồi "piano".
Điểm thiên tài nằm ở cơ chế: búa gõ dây rồi bật lại ngay để dây tiếp tục rung. Người chơi nhấn nhẹ thì tiếng nhỏ, nhấn mạnh thì tiếng to. Hiện nay chỉ còn ba cây đàn của Cristofori, làm vào các năm 1720, 1722 và 1726.
Thế kỷ 19: to hơn, bền hơn
Từ đầu thế kỷ 19, các nhà chế tạo liên tục cải tiến. Khung gỗ được thay dần bằng khung kim loại chịu được lực căng của dây lớn hơn, cho âm thanh vang và dày hơn. Cơ chế búa được hoàn thiện để người chơi có thể lặp lại một nốt thật nhanh. Cây đàn đứng (upright) nhỏ gọn ra đời, đưa piano vào phòng khách của nhiều gia đình.
Đến cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, số phím dần ổn định ở con số 88 mà ta thấy ngày nay, trải dài hơn bảy quãng tám.
Piano ngày nay
Hiện có hai nhóm chính. Piano cơ (grand và upright) tạo tiếng bằng búa gõ dây thật. Piano điện (digital piano) xuất hiện từ khoảng thập niên 1980, dùng âm thanh thu mẫu từ đàn thật và bàn phím có lực nhấn giống búa, rất hợp cho việc học tại nhà vì có thể chơi bằng tai nghe.
Nếu bạn muốn bắt đầu, đàn nào cũng được, miễn là phím có lực nhấn tốt và đủ số phím. Điều quan trọng hơn là chơi đều đặn mỗi ngày.
Muốn thử chơi nhạc cùng giáo viên?
Đăng ký học thử miễn phí
